موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی

امکان سنجی فقهی تأسیس بورس آتی نفت در جمهوری اسلامی ایران

نویسنده: حجت الله غنیمی فرد ؛ محمد آرام بنیار

چکیده: کشور اسلامی ایران یکی از بزرگترین کشورهای صادرکننده نفت در جهان است. قیمت نفت تحت تأثیر عوامل بسیاری دارای بی‌ثباتی است، فلذا درآمد عمده کشور از محل فروش نفت با نوسان روبرو بوده و وضعیت اقتصاد کشور را ناپایدار می‌نماید. برای مصون ماندن از ریسک قیمت، بازارهای بورس معاملات آتی نفت در جهان ایجاد شده‌اند که با استفاده از ابزارهای مشتقه، ریسک قیمت را پوشش می‌دهند، کشورهای اسلامی به دلیل مغایرت مکانیسم بورس معاملات آتی نفت با موازین اسلامی و به…

دیدگاه نظام سرمایه داری و اسلام نسبت به فلسفه بازاریابی اجتماعی

جمال خانی جزنی

چکیده: فلسفه بازاریابی اجتماعی با دیگر فلسفه های رایج در بازاریابی از جهت اینکه نسبت به منافع آیندگان و جامعه و رفاه آنان تأکید دارد تفاوت داشته و به دنبال دخالت دادن موضوعات فرهنگی و ارزشی به صورت واقعی در مسایل بازاریابی می باشد. این فلسفه خواهان آن است که بین ارضاء منافع مشتریان، ارضاء منافع بلند مدت جامعه، ارضاء اهداف سازمان ها و بنگاه های اقتصادی توازن ایجاد نماید. در این مقاله دیدگاه نظام سرمایه داری غرب و مکتب مقدس اسلام نسبت به فلسفه…

بازاریابی و موضع یابی مؤثر در نظام بانکی ایران

دكتر مصطفی قاضی زاده؛ علی سليمانی بشلی

چکیده: به طور کلی بازاریابی علمی، در میان بانک های ایران واژه جدیدی است. چرا که بازاریابی زمانی ضرورت پیدا می کند که سازمان با محیطی رقابتی مواجه گردد، صنعت بانکداری ایران در دهه اخیر با تغییرات و تحولاتی در عرصه مقرارت زدایی ، شروع فعالیت موسسات اعتباری و بانک های خصوصی، تکنولوژی های ارایه خدمت و تعیین اهداف رشد از جانب بانک هایی که غالبا دولتی هستند، رفته رفته به سوی رقابتی شدن پیش می رود. به نظر می رسد رویکرد بانک ها از بانک مداری و شعبه مداری…

امکان سنجی طراحی صکوک بانکی تبدیل شونده به سهام

غلام رضا مصباحی مقدم؛ علی صالح آبادی؛ سيد اميرحسين اعتصامی

چکیده : در این تحقیق با روشی توصیفی- تحلیلی و اسنادی، در بخش نخست به مفاهیم تبدیل به اوراق بهادارسازی دارایی‌ها و صکوک پرداخته می‌شود و سپس مدل عملیاتی صکوک بانکی تبدیل شونده به سهام به همراه تشریح ابعاد فقهی این اوراق ارائه می‌گردد. در ادامه پنج کارکرد مالی اوراق آورده شده است. تبدیل به اوراق بهادارسازی تسهیلات بانکی یکی از روش‌های حذف ریسک‌های اعتباری و کاهش ریسک نقدینگی در بانکداری متعارف است. بسیاری از بانک‌ها برای افزایش قدرت و کیفیت…

امکان سنجی اقتصادی تبدیل تسهیلات فروش اقساطی به اوراق رهنی (مورد مطالعه: بانک ملی ایران)

سعيدی علی, كرد مجيد

چکیده: مطابق تحقيق پيش رو بانک ها، بسته اي از تسهيلات اعطايي خود را به نهاد مالي که فقط با هدف انتشار اوراق بهادار به پشتوانه بسته پيش گفته، تاسيس شده، مي فروشند و نهاد مالي آن تسهيلات را مي خرد (تنزيل مي کند). بنابراين بانک ها تسهيلات را از ترازنامه خود خارج کرده و وجه نقد معادل ارزش فعلي آنها را دريافت کرده و به متقاضيان خريد مسکن، تسهيلات جديد پرداخت مي کنند. با توجه به قوانين نظام بانکداري بدون ربا و با استفاده از مصوبه هاي شوراي نگهبان و…

اجاره در احادیث

اجیری(پیمان کاری) امام على عليه السلام درباره آيه «ما روزى ايشان را ميانشان قسمت مى كنيم» ـ فرمود:  أخبرَنا سبحانَه أنَّ الإجارةَ أحدُ مَعايشِ الخَلْقِ، إذ خالفَ بحكمتِهِ بينَ هِمَمِهم و إرادتهِم و سائرِ حالاتِهم، و جعلَ ذلكَ قِواما لِمَعايِشِ الخَلْقِ، و هُو الرّجُلُ يَستأجِرُ الرّجُلَ ··· و لو كانَ الرّجُلُ منّا يُضْطَرُّ إلى أن يكونَ بَنّاءً لنفسهِ أو نَجّارا أو صانعا في شيءٍ مِن جميعِ أنواعِ الصَّنائعِ لنفسِهِ ··· ما استقامَتْ أحوالُ…

آسیب شناسی فقهی، اقتصادی و مالی انتشار اوراق مشارکت در ایران

سید عباس موسویان؛ ابوذر سروش

چکیده: يکي از مهمترين ابزارهاي مالي بازارهاي پول و سرمايه در اقتصاد سرمايهداري، اوراق قرضه است. تامين مالي شرکتها، کاهش کسري بودجه وزارتخانه ها و شهرداريها در اجراي طرحهاي ملي و عمراني و نيز اجراي سياستهاي پولي از طريق عمليات بازار باز، بخشي از کاربردهاي اين ابزار محسوب ميگردد. ماهيت ربوي اين ابزار چالش مهمي براي بازارهاي پول و سرمايه کشورهاي اسلامي به وجود آورده بود. خلاء حاصل از حذف اوراق قرضه، متفکران مسلمان را برآن داشت تا با مراجعه به آموزه…

ابعاد شناخت ربای جاهلی

غلام رضا مصباحی مقدم؛ خلیل اله احمدوند

چکیده: با ورود نظام سرمایه داری و صنعت بانکداری مبتنی بر بهره، به حوزه اقتصادی کشورهای اسلامی،‌دانشمندان مسلمان برای ایجاد سازگاری بین این نظام و حکم حرمت ربا، نظریه­های مختلفی برای محدودکردن قلمرو حرمت ربا ارائه داده اند، و برای اثبات نظریه خود ادله‌ای آورده‌اند، یکی از مهمترین استدلال‌هایی که طراحان این نظریه‌ها به آن تمسّک کرده‌اند ادعای اختصاص حرمت ربا، به ربای رائج در عصر جاهلی و زمان نزول وحی است و هر کدام تصویر خاصی ازربای متداول در آن…

بررسی و نقد نظریات برخی از اندیشه وران اسلامی درباره ماهیت پول

محمد اسماعیل توسلی / مجله اقتصاد اسلامی، شماره 19، اردیبهشت ۱۳۸۹

چکیده: در اقتصاد اسلامی، پول موضوع بسیاری از احکام فقهی و حقوقی است؛ از این رو، شناخت ماهیت آن اهمیت ویژه ای یافته است. در این جهت، برخی از اندیشه وران اسلامی به نظریه پردازی درباره ماهیت آن پرداخته اند. شهید صدر?، آیت الله بجنوردی، آیت الله شاهرودی و حجت الاسلام یوسفی، حقیقت پول را در قدرت خرید آن می دانند و مؤلفان کتاب پول در اقتصاد اسلامی به نظریه ارزش اسمی درباره ماهیت پول گرایش دارند. مقاله حاضر با بررسی این نظریات و نقد مبنایی و بنایی آن ها…

آثار بخشی سیاست پولی در چارچوب نظام بانکداری بدون ربا

سید مهدی حسینی دولت آبادی؛ کامران نداری

چکیده: بیشتر اقتصاددانان معتقدند که سیاست پولی در کوتاه مدت آثار حقیقی دارد؛ اما در بلندمدت خنثی است. با توجه به مجرا های انتقال سیاست پولی و تفاوت بخش های اقتصادی از این حیث، انتظار می رود که بخش های اقتصادی واکنش های نابرابری به یک شوک سیاست پولی نشان دهند. برخلاف سایر مطالعات این حوزه که از نرخ بهره به عنوان متغیر سیاست پولی استفاده شده است، در این مقاله با عنایت به حرمت ربا و قانون عملیات بانکداری بدون ربا از متغیر پایه پولی استفاده شده و…