موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی

کاهش پیامد منفی اطلاعات نامتقارن توسط قاعده نفی غرر

نویسنده: اعظم کوهی اصفهانی

از دهه 1970 به بعد عدم تقارن اطلاعات به عنوان يكي از موضوعات مهم در اقتصاد مطرح شد و اقتصاددانان همواره به دنبال يافتن راه حلهايي براي مقابله با اطلاعات نامتقارن بودهاند. با وجود اطلاعات نامتقارن مكانيزم خودكار بازار قادر به حل مشكلات نخواهد بود. در اين مقاله ضمن معرفي نظريه اطلاعات نامتقارن و راه حل هاي آن بررسي خواهد شد كه آيا منع غرر در اسلام مي تواند عواقب ناشي از اطلاعات نامتقارن را برطرف كند. روش پژوهش براي جمع آوري اطلاعات روش اسنادي و…

آسیب‌شناسی عقد جعاله در نظام بانکداری بدون ربای ایران

نویسندگان: محمدمهدی عسكری؛ مهدی رعایائی

چکیده: پس از گذشت حدود سه دهه از تصويب و اجراي قانون عمليات بانكي بدون ربا در ايران ضروري به نظر مي رسد تا ابعاد گوناگون اين قانون مورد مطالعه و آسيب شناسي قرار بگيرند. به عبارت ديگر بايستي تمامي عقود به صورت جامع در نظام بانكداري بدون ربا مورد مطالعه و بازبيني قرار گرفته و نحوه تجهيز و تخصيص منابع در نظام بانكداري بدون ربا و جايگاه هر يك از عقود در اين نظام مشخص گردد تا با بررسي دقيق و موشكافانه و همچنين اصلاح و تكميل قوانين با توجه به تجربه به…

نقش بانکداری بدون ربا در رفع فقر

سعید فراهانی فرد / نامه مفید، شماره 17، 1378

چکیده: امروزه بسیاری از کشورهای جهان اسلام مواجه با فقر و توسعه نیافتگی می باشند. عوامل گوناگون سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در پیدایش این پدیده مؤثر بوده اند. در میان عوامل اقتصادی، حاکمیت نظام بهره نقش تعیین کننده ای در تشدید فقر داشته است. در دهه های اخیر، این معضل، در کنار دغدغه دین باوری، دانشمندان مسلمان را بر ترسیم الگوهای بانکداری بدون ربا واداشته است. تحقق نظام بانکی بدون ربا همراه با اجرای سایر ابعاد نظام اقتصادی اسلام به رفع فقر از این…

بررسی فقهی کارت‌های اعتباری در بانکداری بدون ربا

نویسنده: سید عباس موسویان

چکیده: صنعت بانکداری متناسب با نیازهای جامعه، ابزارهای جدید ارائه می کند. یکی از این ابزارها کارت های اعتباری است. بانک ها و مؤسسه های مالی، کارت هایی را در اختیار مشتریان می گذارند تا آنان کالاها و خدمات مورد نیاز خود را بدون پرداخت پول نقد بخرند. استفاده از کارت های اعتباری باعث صرفه جویی در وقت، دقت در محاسبه و آسایش روحی دارنده کارت می شود؛ چنان که در اقتصاد ملی مانع از هدررفتن هزینه های جمع آوری و از بین بردن اسکناس های کهنه و چاپ اسکناس های…

متن کامل مواد قانونی طرح جدید بانکداری بدون ربا

بررسی طرح اصلاح قانون عملیات بانکی بدون ربا ذیل اصل ۸۵ قانون اساسی، از جمله دستورکارهای امروز، دوشنبه، ۲۰ اردیبهشت‌ماه مجلس شورای اسلامی بود که با رأی اکثریت نمایندگان به تصویب رسید. طرح اصلاح قانون عملیات بانکی بدون ربا، که از مدت‌ها قبل در دستور کارگروه ویژه‌‌ای در مجلس شور‌ای اسلامی در حال بررسی بود، سرانجام در آخرین روزهای کاری مجلس دهم در صحن علنی و در ۶ فصل و ۶۷ ماده با امضای ۲۱ نفر ذیل اصل ۸۵ قانون اساسی اعلام وصول شد. براساس پیشنهاد این…

مجموعه قوانین روابط موجر و مستاجر

قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1376 فصل اول - روابط موجر و مستاجر ماده1- از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون، اجاره کلیه اماکن اعم از مسکونی ، تجاری، محل کسب و پیشه، اماکن آموزشی، خوابگاههای دانشجویی و ساختمانهای دولتی و نظایر آن که با قرار داد رسمی یا عادی منعقد می شود تابع مقررات قانون مدنی و مقررات مندرج در این قانون و شرایط مقرر بین موجر و مستأجر خواهد بود. ماده2- قرار دادهای عادی اجاره باید با قید مدت اجاره در دو نسخه تنظیم شود و به…

ربا بدترین کسب‌ها و خطرناکترین بلای فردی و اجتماعی

در نگرش دین، جامعه‌ای که فعالیت‌های اقتصادی و معیشتی خود را بر پایه ربا سامان دهد، به سوی نابودی گام بر می‌دارد، از رستگاری و شکوفایی واقعی باز می‌ماند و انواع آشفتگی‌ها، بی عدالتی‌ها و فسادگری‌‌ها در آن رواج می‌یابد، و توده‌های مردم از نعمت‌های گوارا و لذّت بخش زندگی محروم می‌شوند. پلیدترین شیوه کسب درآمد و تأمین زندگی، آن است که انسان‌ها از طریق درآمد حاصل از ربا، توان و رشد اقتصادی خود را افزایش دهند؛ از این رو به مؤمنان یادآور می‌شود که از…

ربای معاملی

این نوع ربا در زمان های قدیم كه مبادله‌ كالا با كالا رواج داشت بیشتر رایج بود. اما امروزه كه بیشتر معاملات بوسیله پول انجام می‌شود، ربای معاملی كمتر مطرح می‌شود و غیر از مواردی خاص، این نوع ربا مصداق چندانی ندارد.

ربای در تمدید مهلت بدهی (ربای جاهلی)

تعریف مقدار زيادي است كه براي تمديد مهلت بدهي و دين اخذ مي‌گردد. توضیح: اگر فردي از كسي به هر دليلي طلبي دارد( مثلا به خاطر قرض يا فروش قسطی مال يا مثلا دكتري به خاطر درمان از بيمار خود مبلغی طلب دارد) و بدهكار در سررسيد، امكان پرداخت بدهي را ندارد مهلت دادن به بدهکار، ثواب دارد و مورد تاكيد اسلام است. اما این تمديد مهلت بدهي به شرطی صحیح است که بابت این تمدید، زیاده‌ای اخذ نشود. و الا حرام بوده و ربای جاهل نامیده می‌شود. مثال: شخصي از…

بررسی مشروعیت حقوق کارمندان بانک

جواد عبادی؛ صمد ایمانی ملکی

مقدمه اخیراً حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی در بعضی دیدارها و سخنرانی‌ هایشان مطالبی را در خصوص صوری بودن برخی معاملات بانکی و جرائم تأخیر و نظیر اینها بیان داشتند که موجب سوء برداشت برخی شد مبنی بر اینکه معظم له تمامی فعالیتهای بانکهای کشور و حقوق کارکنان آنها را باطل و حرام می دانند؛ در حالیکه موضوع فرمایشات ایشان بیان صریح و هشدارگونه یکی از احکام معاملات می باشد. برای روشن شدن موضوع ابتدا خلاصه ای از مطالب ایشان ارائه می گردد سپس مستندات…