موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی
مرور رده

مطالب و مقالات فقه معاملات

بررسی صحت یا بطلان عقد مکره

احمد رضا رفیعی

چکیده: نویسنده در این مقاله با اشاره به نقش قصد و اراده در هر عمل حقوقی و بویژه عقد، به بررسی عقدی که از روی اکراه و بدون رضایت از شخص واقع شود می‌پردازد و مباحث خود را در چند محور مطرح می‌کند: 1) تعریف عقد و آرای فقها؛ 2) لفظی یا غیرلفظی بودن عقد، که در این خصوص اقوال موافقین و مخالفین را مطرح می‌کند. قائلین به غیرلفظی‌بودن عقد، آن را از امور قلبی می‌دانند و معتقدند عقد قائم به قصد و رضایت متعاقدین است؛ 3) بررسی نظریات فقها در مورد اینکه آیا قصد…

بررسی اضطرار در حقوق کیفری ایران با توجه به دیدگاه امام خمینی (ص)

جمشید جعفرپور ؛ لیلی حسین زاده

چکیده: «اضطرار» از عناوین ثانویه و قواعد مشهور فقهی است که در ابواب مختلف فقه مورد استناد واقع شده و از جنبه‌های عبادی، حقوقی و کیفری کاربرد داشته و نقش مؤثری در رفع حرج و حل مشکلات فردی و اجتماعی دارد. با وجود اضطرار حرمت فعل محرم مرتفع و مجازات آن منتفی می‌شود. در ماده 55 قانون مجازات اسلامی «اضطرار» به عنوان یکی از عوامل رفع مسئولیت کیفری مطرح گردیده، اما ابهامهای زیادی در مورد آن وجود دارد. در این مقاله جنبه کیفری اضطرار مورد بررسی قرار گرفته…

اکراه و اضطرار در اساسنامه دادگاه کیفری بین المللی

حسین میر محمد صادقی

چکیده: هرچند اکراه و اضطرار با ماهیت مشترکی که دارند قرنها از عوامل رافع‌ مسئولیت شناخته شده‌اند اما در دهه‌های اخیر برخی از کشورها کوشیده‌اند که این دو را در حوزه قتل عمد از موارد عوامل رافع مسئولیت‌ خارج کنند.مقاله حاضر با بررسی اکراه و اضطرار در اساسنامه دادگاه‌ کیفری بین المللی این دو را به عنوان عوامل رافع مسئولیت شناسایی‌ می‌کند اما در پایان با توجه به مخالفت‌های جهانی پیشنهاد می‌کند که در حوزه قتل عمد خصوصا در شرایطی که جنایت علیه یک گروه…

اضطرار در امور کیفری: موجهه یا رافع؟

علی اکبر ایزدی فرد؛ روح الله باقری

چکیده: اضطرار به حالت ناچاری، تنگنا و سختی گفته می‌شود که انسان را علی‌رغم میل باطنی و طیب نفس به انجام کاری وادار می‌سازد. در حقوق اسلام اضطرار هر چند که در ذیل حدیث معروف رفع آمده اما از عوامل موجهه جرم محسوب می‌شود؛ چنان‌که اغلب حقوق‌دانان و برخی از فقها نیز چنین گفته‌اند.هر کدام از عوامل موجهه جرم یا رافع مسؤولیت کیفری دارای آثار فراوان فقهی و حقوقی؛ از جمله زوال رکن معنوی یا قانونی جرم، جواز یا عدم جواز توسل به دفاع مشروع، صدور قرار منع…

اضطرار، اجبار و اکراه؛ از ترادف تا تفاوت

علی غلامی

چکیده: اضطرار، اجبار واکراه به عنوان سه عامل مخل قصد از ارکان اهلیت جزایی مطرح هستند که در بیان غالب حقوق دانان ذیل دو عنوان مورد بحث قرار می گیرد و اجبار و اکراه به عنوان یک عامل در کنار اضطرار مطرح می گردند. این نوع تفکیک مورد قبول مقننین پیش و پس از انقلاب اسلامی نیز قرار گرفته و در مواد قانونی مربوط، اجبار و اکراه مترادف فرض شده و دارای حکم و شرایط واحددانسته شده است. به نظر می رسد این سه عامل، هر یک دارای تعریف و شرایط متفاوت بوده و اجبار و…

اضطرار (ضرورت)

دکتر محمد جعفر حبیب زاده

شما می‌توانید فایل PDF مقاله را از طریق لینک زیر دانلود نمایید.

اصالت عدم لزوم مقارنت رضایت با تجارت با تأکید بر دیدگاه امام خمینی(س)

محمدتقی فخلعی ؛ مریم صباغی ندوشن

چکیده: یکی از شرایط متعاقدین در باب معاملات، اختیار است، اختیار مطرح در این باب معنایی در مقابل جبر نیست، بلکه در مقابل کراهت و به معنای رضایت است که مشهور فقیهان آن را به معنای طیب نفس قلمداد کرده اند. و از اینکه فقیهان شرط اختیار را در کنار قصد یک شرط مستقلی قرار داده اند. معلوم می شود که هر یک غیر از دیگری بوده و در نتیجه انگاره وحدت بین آن دو منتفی می شود؛ چرا که یکی عامل اصلی انعقاد عقد بوده و در تحقق و تکوین اصل ماهیت عقد مؤثر است و دیگری،…

احکام اضطراری در فقه

بهنام قنبرپور

چکیده: خداوند منان برای تامین مصالح مسلمین و دفع مفسده از ایشان و برای نیل به سعادت دنیوی و اخروی شریعتی آسان مقرر نموده است. احکام الهی که احیاءکننده و موجب تعالی روح انسان است گاهی در موقعیت های خاص برای راحتی مکلفین از اصل خود عدول کرده و شرایط جدیدی به خود می گیرد. یعنی آن جایی که ضرری وجود مسلمان و جامعه او را تهدید کند، احکام اولی و واقعی که ابتدائا ثابت به نظر می رسد با رعایت شرایطی خاص تغییر کرده و پس از آن «احکام اضطراری یا ثانوی» خوانده…