موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی
مرور برچسب

بانکداری اسلامی

اعتبار در حساب جاری مشارکتی، در بانکداری بدون ربا

سید عباس موسویان

یکی از نیازهای واحد اقتصادی نیازهای فوری و خارج برنامه است، در بانکداری سنتی برای این منظور از تسهیلات اعتبار در حساب جاری استفاده می شود. بانک باتعیین سقف اعتباری برای مشتریان خاص، اجازه می دهد در موارد نیاز از آن اعتبار استفاده کرده بعد از رفع مشکل در اولین فرصت - حداکثر سه ماه- اصل و فرع اعتبار را به بانک برگردانند، قبل از قانون بانکداری بدون ربا این تسهیلات درنظام بانکی ایران جریان داشت و بیش از 14% تسهیلات بانکی را به خود اختصاص می داد. بعد…

چگونگی کاربرد عقد استصناع در قانون عملیات بانکی بدون ربا

اکبر کمیجانی؛ محمدتقی نظرپور

چکیده: عقد استصناع از جمله قراردادهایی است که امروزه کاربرد بسیار گسترده دارد. این عقد به ویژه پس از اعلام مجمع فقهی سازمان کنفرانس اسلامی مبنی بر لازم الطرفین بودن آن، به علت ماهیت و ویژگی های خاص، در کشورهای اسلامی گسترش ویژه ای یافت. زیرا از یک سو، خرید و فروش کالاهای آماده، پاسخگوی نیازهای گوناگون و متنوع افراد، بنگاه ها و دولت نبوده و از سوی دیگر، عقدهای دیگر مانند: سلف، اجاره و جعاله نیز به علت محدودیت های خاص نمی توانست به سهولت نیازهای رو…

بررسی تطبیقی مدل‌های عملیاتی کارت اعتباری در بانکداری اسلامی

عباس موسویان ؛سعید احمدی

چکیده: امروزه استفاده از کارت‌های اعتباری توسعه فراوانی در نظام بانکی پیدا کرده است. مشتریان بانک‌ها ترجیح می‌دهند برای رفع احتیاجات روزمره خود، از تسهیلات کوتاه‌مدت بانکی از راه کارت‌های اعتباری استفاده کنند. این در حالی است که اغلب مدل‌های عملیاتی کارت‌های اعتباری در بانکداری سنتی براساس قرارداد قرض با بهره طراحی شده‌اند که از دید فقه اسلامی ربا و ممنوع است. بر این اساس، بانک‌های اسلامی کوشیده‌اند راهکارهایی پیدا کنند که در عین مشروعیت،…

بررسی سیستمی تعیین نرخ سود بانکی در ایران

مهدی رضوی؛ اسماعیل شمسیان

چکیده: هدف این پژوهش، شناخت و بررسی جامع بانکداری اسلامی، به مفهوم سود بانکی و عوامل تعیین کننده آن است. این امر با ابزاری، به نام مدل ساز ی تشر یحی ساختاری (ISM) به منظور ارائه تحلیلی سیستمی و در حد امکان، کامل و منطبق با واقعیت ها انجام می شود. نتایج این تحقیق، گویای این است که در الگوی عملی بانکداری اسلامی، طیف وسیعی از عناصر مهم اقتصادی وجود دارد که مستقیم یا غیر مستقیم می تواند بر سود سپرده ها موثر باشد. این عناصر می تواند بر یکدیگر تاثیرهای…

مقاله/ ماهیت بانک و فرایند خلق پول بانکی؛ نقد دیدگاه‌های رایج و دلالت‌ها

نویسندگان: اکبر کمیجانی؛ حمید ابریشمی؛ سیدعلی روحانی

چکیده: رویداد بحران مالی سال ۲۰۰۸، توجه اقتصاددانان و بانک‌های مرکزی را به کاستی‌های دیدگاه‌های رایج درباره ماهیت بانک و نقش آن در اقتصاد جلب کرد. ازآنجاکه لازمه هرگونه مقررات‌گذاری احتیاطی برای بانک‌ها، مدل‌سازی اقتصاد کلان شامل بخش مالی، و سیاست‌گذاری پولی و مالی سازگار، تحلیل درست از ماهیت بانک و فرایند خلق پول بانکی است، این مقاله به روش تحلیلی−توصیفی رویکردهای سه‌گانه درباره آن را بررسی می‌کند؛ ازاین‌رو پس از ارائه تصویری از دیدگاه‌های رایج…

رقابتی در عرصه بانکداری اسلامی در کشور وجود ندارد.

قضاوت‌های آلوده به سیاست در بانکداری اسلامی مشکل‌آفرین است.

عضو هیئت‌علمی دانشگاه امام صادق(ع) اظهار کرد: شناخت ما از مفهوم ربا به‌روز و متناسب با شرایط و مقتضیات زمانی و مکانی نیست و خلأ مباحث بنیادی، مفهومی، تئوریک و نظری در حوزه بانکداری اسلامی کاملاً جدی است و تا سایه سیاست‌زدگی بر تحلیل‌های منصفانه و صرفاً علمی حاکم است، نمی‌توانیم آسیب‌شناسی منصفانه‌ای را در این حوزه انجام دهیم.

حکم جریمه تأخیر در ضمن عقد صلح

سؤال: اخیراً قانون بانکداری بدون ربای ایران، مورد بازبینی و اصلاح قرار گرفته و به مجلس شورای اسلامی ارائه شده تا پس از بررسی‌های دقیق‌تر و طی مراحل قانونی به تصویب نمایندگان برسد در این قانون در مورد گرفتن جریمه تأخیر در پرداخت دیون که از آن به وجه التزام تأخیر یاد می‌شود، برای این که مطابق با فتوای تمام مراجع تقلید باشد، از قرارداد صلح که به شرح ذیل است، استفاده شده است: ماده ۴۹- بانک‌ها و مؤسسات تخصصی مشاوره و تأمین مالی می‌توانند قبل از…

جعاله در بانکداری اسلامی

نويسنده: سيد عقيل حسينی

مقدمه تمرکز ما در اين گفتار بر چند پرسش محوري در زمينه جعاله است. اول آنکه شيوه هاي اجراي عقد جعاله در بانکداري اسلامي چگونه است و آيا اين شيوه ها منطبق بر شريعت است يا خير. در پاسخ به اين سوال به سه روش اشاره مي کنيم و نشان مي دهيم که از اين سه، صرفا دو روش منطبق بر شريعت مقدس است. اين سوال در دل خود يک سوال اصلي ديگر دارد و آن اين است که آيا بانک به عنوان عامل مي تواند به جاعل که متقاضي تسهيلات مي باشد، براي انجام کار مورد جعاله وکالت بدهد؟…

نقد و بررسی ابزارهای مالی کاربردپذیر (صکوک) در بانکداری و مالیه اسلامی

نویسندگان: علی سلمانپور زنوز؛ فرزاد رحیم‌زاده؛ سیامک شکوهی‌فرد؛ حمید دگرماندرق

چکیده: این تحقیق به تعریف، بررسی بانکداری اسلامی و ابزار مالی صکوک در بازارهای مالی اسلامی می­پردازد. اکنون که بیش از 30 سال از اجرای قانون می‌گذرد، مناسب است با استفاده از تجربه‌های نظام بانکی ایران و دیگر بانک‌های بدون ربا، قانون عملیات بانکی بدون ربا را بررسی و درباره اصلاح و تکمیل آن اقدام کنیم. در بخش اصلی مقاله اوراق بهادار اسلامی یا همان صکوک تعریف و از جنبه­های مختلف تطابق با قانون و شرع، مزایا و معایب، شباهت و تفاوت با اوراق قرضه متعارف…