موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی

نقش قاعده ضرورت و اضطرار در مشروعیت سلب مالکیت توسط دولت

عبدالحميد فرزانه

چکیده: هرچند سيره مبارك پيامبر اكرم (ص) و ديگر معصومين (عليهم السلام) در مقام عمل و اجرا، بهترين دليل بر مجاز بودن دولت بر حق اسلامی به سلب مالكيت درصورت لزوم است لكن قواعد متقن و مستحكمی در عرصه فقه و حقوق اسلامی وجود دارد كه با برخورداری از پشتوانه های استوار شرعي در آيات و روايات، مستندات استواري در اين زمينه مي باشند. يكی از مبانی شرعی كه به دولت اسلامي اجازه می دهد در صورت ضرورت به سلب مالكيت افراد دست يازد قاعده فقهی “الضرورات تبيح…

نقش اکراه در رفع مسؤولیت ها

حبیب الله طاهری

چکیده: انسان بر اساس اصل آزادی اراده، مسئول کارهایی است که انجام می دهد و بر اساس آن مجازات می شود؛ از این رو، در اسلام برای کارهای خلاف شرع، مجازات تعیین شده و برای هر جرمی حدی مشخص شده است. بنابراین اگر کسی با اراده و اختیار خود مرتکب جرمی شود، مثل اینکه مرتکب زنا، شرب خمر، سرقت، سقط جنین و یا... شود، برای هر یک از این جرم ها حدی مشخص شده که بر جرم اجرا می گردد، اما در این میان گاه عواملی وجود دارد که از انسان سلب مسئولیت نموده و خد را از او…

نقدی بر نظریه کاشفیت رضای متاخر مکره

روشنعلی شکاری ؛ محمدرضا دشتی

چکیده: ماده 190 قانون مدنی شرایط عمومی صحت عقود را بیان داشته است. مطابق این ماده برای انعقاد هر عقد قصد و رضای طرفین ضروری است. عدم وجود قصد موجب بطلان عقد و فقدان رضا سبب عدم نفوذ آن است. تقارن قصد و رضا از شرایط صحت عقود نیست و ممکن است عقدی با قصد واقع شود در حالی که رضای معتبر را همراه ندارد. چنین شخصی که در نتیجه فشار نامشروع خارجی عقد را منعقد می کند مکره نامیده می شود. عقدی که در نتیجه اکراه منعقد می-شود، غیرنافذ است و با رضای متاخر مکره…

دلایل گسترش ” مطالبات معوق” در نظام بانکی ایران و بیان راهکارهایی برای اصلاح آن

احمد شعبانی؛ عبدالحسین جلالی

چکیده: همان طور که آمارها نشان می‌دهد، در سال‌های اخیر نسبت مطالبات معوق به کل تسهیلات پرداختی، روند رو به رشدی داشته و در حال حاضر، میزان مطالبات معوق به حدود 40 هزار میلیارد تومان رسیده است. ادامه این روند، خطرهای جدی برای نظام بانکی کشور و حتی کل اقتصاد ایران خواهد داشت. مقابله با این معضل، بسیار حائز اهمیت است، از این رو، در مقاله حاضر، برای یافتن ریشه‌ها و راهکارهای معضل مطالبات معوق در نظام بانکی کشور تلاش شده است. در پژوهش حاضر، پس از…

نقد و بررسی ادله کاشفیت و ناقلیت اجازه در عقد مکره

میثم تارم

چکیده: از این رو، گروهی از این فقیهان بر این باورند که با ابراز رضا، آثار عقد از هنگام صدور اجازه، مترتب می شود و در اصطلاح اجازه را ناقل می دانند. ودرمقابل برخی دیگر (مشهور) معتقدند که اجازه از هنگام انعقاد عقد موجب تاثیر آن می شود و در اصطلاح اجازه را کاشف می دانند و البته قایلین به کشف در انتخاب نوع کشف نیز با هم اختلاف دارند. در این مقاله ضمن بیان تحلیل فقیهان از معاملات اکراهی و برشمردن ثمرات عملی کشف و نقل و انواع کشف، به بررسی دیدگاه های…

موضوع شناسی اکراه در باب معاملات: «بحثی تطبیقی بین فقه (شیعه و سنی) و حقوق»

سید مصطفی حسینی

چکیده: یکی از مباحث فقهی و حقوقی تاثیر یا عدم تاثیر اکراه بر حصول نتیجه معامله ای است که این گونه محقق می شود. برخی اکراه را موجب بطلان و عدم تاثیر معامله از اساس دانسته اند. عده ای دیگر حصول نتیجه چنین معامله ای را متوقف بر برطرف شدن کراهت معامله کننده بعد از انجام عقد قرار داده اند و دسته ای دیگر معامله اکراهی را صحیح، اما غیر لازم شمرده اند. پاسخ به این سوال که اکراه به عنوان موضوع این احکام در باب معاملات تحت تاثیر چه عواملی و شرایطی محقق می…

مفهوم ضرورت و اضطرار در انجام معاملات از دیدگاه قانون و آثار حقوقی مترتب بر آنها

معصومه جلیلی

چکیده: به خوبی می‌دانیم که عقد عملی است ارادی و همة نیروی خود را از آن می‌گیرد. قانون توان ایجاد تعهد را به ارادة اشخاص اعطا کرده است و آنان به تراضی خود را پایبند می‌سازند. از اعتبار اراده، به عنوان منبع مستقیم تعهدهای قراردادی، چنین نتیجه می‌شود که «تراضی» آنگاه سبب ایجاد عقد می‌گردد. که دارای این شرایط باشد:1 ـ گوینده ایجاب یا قبول به واقع قصد داشته باشد که خود را متعهد سازد.2 ـ دو طرف قابلیت تصمیم گرفتن را داشته باشند.3 ـ قصد و رضا در محیطی…