موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی
مرور رده

مطالب و مقالات فقه معاملات

خلاصه مبحث ضمان

بازنویسی از کتاب حقوق مدنی دکتر کاتوزیان

معانی لغوی واصطلاحی ضمان: کلمه ضمان دراصطلاح فقها به معنی تعهدوبرعهده گرفتن آمده است ودرحقوق کنونی به معنی مسئولیت بکارمی رود.ضمان به معنی خاص آن عقد ضمان ودرمعنای عام آن شامل حواله وکفالت هم میگردد.قانون مدنی درماده 684 عقد ضمان راتعهد ذمه دیگری میداند . ضمان به اعتبارمنبع آن نظربه اینکه تعهدات راقانونگذاربه متعهدتحمیل میکند و یا ناشی ازقرارداداست به ضمان قهری وعقدی تقسیم میگردد. فصل اول: مفهوم ضمان درباره اثارعقد ضمان وچکونگی تاثیرتوافق…

عناوین ۱۱۰(یکصدو ده) قاعده فقهی، حقوقی

۱-قاعده ائتمان متن : « الامین لا یضمن » یا « لیس علی الامین الاالیمین » یعنی: امین ضامن نیست . یا بر امین چیزی جز سوگند لازم نیست . ( القواعد الفقهیه ، ج 2، صص 4 تا 16- ماده 614 و613 قانون مدنی ) 2-قاعده اتلاف متن: « من اتلف مال الغیر فهوله ضامن » یعنی : هر کس مال دیگری را تلف کند ضامن آن خواهد بود. ( القواعد الفقهیه ،ج2، صص 17 تا 39- ماده 238قانون مدنی 3-احترام مال مسلمان متن: « حرمه مال المومن کحرمه دمه » ( حد یث نبوی ) یعنی : مال…

قاعده نفی غرر در معاملات

نویسنده: ابوالقاسم علیدوست / مجله اقتصاد اسلامی، شماره 9، زمستان ۱۳۸۲.

چکیده: از جمله قواعدی که در استنباط احکام معاملات و ابزارهای مالی مورد استناد قرار می گیرد قاعده فقهی، «نفی بیع غرری» به صورت خاص، یا «نفی غرر» به شکل عام است. مستند این قاعده، حدیث معروف نبوی صلی الله علیه و آله است که در آن آمده است: «نهی النبی عن بیع الغرر»، و مشهور فقیهان شیعه و اهل سنّت به این حدیث عمل، و در موارد ذیل از آن استفاده کرده اند. 1. اشتراط قدرت بر تحویل عوضین معامله؛ 2. اشتراط علم بر مقدار و کیفیّت عوضین؛ 3. اشتراط علم بر امور…

ابعاد شناخت ربای جاهلی

نویسندگان: غلام رضا مصباحی مقدم؛ خلیل اله احمدوند

چکیده: با ورود نظام سرمایه داری و صنعت بانکداری مبتنی بر بهره، به حوزه اقتصادی کشورهای اسلامی،‌دانشمندان مسلمان برای ایجاد سازگاری بین این نظام و حکم حرمت ربا، نظریه­های مختلفی برای محدودکردن قلمرو حرمت ربا ارائه داده اند، و برای اثبات نظریه خود ادله‌ای آورده‌اند، یکی از مهمترین استدلال‌هایی که طراحان این نظریه‌ها به آن تمسّک کرده‌اند ادعای اختصاص حرمت ربا، به ربای رائج در عصر جاهلی و زمان نزول وحی است و هر کدام تصویر خاصی ازربای متداول در آن…

طرحی برای ساماندهی صندوق‌های قرض‌الحسنه

نویسنده : سید عباس موسویان

چکیده: یکی از ویژگیهای آموزه های اقتصادی اسلام که خیلی هم ترغیب شده، اعطای قرض الحسنه است. تجربه عینی نیز نشان داده که نهاد قرض الحسنه در رفع مشکلات مردم بسیار مؤثر بوده است؛ بنابراین، بر تمام عناصر نظام اسلامی (دولت، مجلس، قوه قضائیه) لازم است در ساماندهی هرچه قویتر، درست تر و کارآمدتر این نهاد مقدس اهتمام کنند. صندوق ها و مؤسسه های قرض الحسنه در جایگاه واسطه های پولی از طریق افتتاح حساب پس انداز و در مواردی حساب حواله ای وجوه مازاد مردم را جذب…

پیش‌بها (بیعانه)

بیعانه (عَرَبون؛ عُرْبون)، به معنای پیش پرداخت است. از آن در باب تجارت سخن رفته است و برخی معاصران در این خصوص رساله‌ای مستقل نگاشته‌اند. مجله فقه اهل البیت، شماره8، ص91.

صلح ابتدایی

مسعود امامی/ فصلنامه فقه اهل بیت ۱۳۸۲، شماره ۳۴

پیشگفتار عقد صلح در میان عقود شناخته شده دارای امتیازات وویژگیهای منحصر به فردی است که به این عقد، جایگاه مهم ووالایی را بخشیده است. از سویی، عقدی مستقل و اصیل می باشد که در احکام و شرایط تابع هیچ یک از عقود دیگر نیست. از سوی دیگر، این عقد می تواند نتایج و ثمرات بیشترعقود و ایقاعات شناخته شده، یا حتی قراردادهای نو پیدایی را که تحت هیچ یک از عقود معین جای نمی گیرند، به بارآورد. این گستردگی و توسعه منحصر به عقد صلح می باشد،و عقود دیگراز آن بی بهره…

عقد اختیار

نویسنده: آیت الله مؤمن

يكى از عقود شناخته شده در بازار بورس مالى، به عقد اختيار است (1)، كه يكى از طرفين عقد، حقّ خود را در خريد يا فروش چيزى معيّن در ازاى عوضى معيّن به طرف مقابل واگذار مى‏كند؛ بنابراين، عقد اختيار، عقدى است كه در آن در زمان معيّنى بين حقّ خريد يا فروشِ مقدار مشخصى از كالايى كه با دقت توصيف شده است و عوض معيّن و مشخصى، مبادله انجام مى‏شود بدون اينكه عوض در هنگام خريد يا فروش كالا، جزئى از ثمن آن قرار گيرد، بلكه اين عوض، تنها در مقابل حقّ بيع يا شراء…

بررسی شروط ضمن عقد بیع

چکیده: در زندگی اجتماعی، انسانها ناگذیرند از معاملات و داد و ستدهای روزانه با یکدیگر تا مایحتاج امورخود را فراهم نماید، که درآنها هرکسی تلاش می کند منفعت بشتری را جلب نماید وبدین منظور قرارداد ها وتعهدات را با همدیگرمی بندد تا بر اساس آن عمل نمایند ولی گاها این تعهدات کافی نیست بلکه طرفین قرار داد علاوه بر قرارداد اصلی یکسری شرایطی را در ضمن آن درج می نماید تا به هدف که از آن تعهدات دارند نایل گردد . مهم این است که شرایط تأثیر گذار ضمن عقد چه…