موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی
مرور رده

مطالب و مقالات فقه پول و بانک

جبران کاهش ارزش پول ؛ نظریه و کاربرد

سید حسین میر جلیلی

چکیده: کاهش ارزش پول یکی از مسایل اقتصاد ایران طی سه دهه اخیر بوده است. برای مقابله با پیامدهای نامطلوب آن بر اساس دلایل فقهی و اقتصادی، «نظریه جبران کاهش ارزش پول» از طریق شاخص بندی بدهی ها در ایران مطرح و الحاق یک تبصره به ماده 1082 قانون مدنی، اعطای سود بانکی با احتساب نرخ تورم کالاها و خدمات مصرفی به عنوان جبران کاهش ارزش پول، قانونی شناخته شده است. این مقاله با روش تحلیلی و تطبیقی نخست: به ارزیابی فقهی و اقتصادی نظریه جبران کاهش ارزش پول می…

جریمه دیرکرد وام های بانکی، حرمت یا حلیت

سيد جابر موسوی راد

چکیده: حليت يا حرمت گرفتن جريمه ديركرد وام های بانكی، يكي از مسائل مهم بانكی به شمار می آيد. بيشتر فقها گرفتن اين جريمه را خلاف شرع و مصداق بارز ربا دانسته اند. علاوه بر اين، رواياتی خاص در اين باب وارد شده است. همچنين گرفتن اين جريمه مصداق همان ربای جاهلی است كه قرآن از آن نهی كرده است. در مقابل، برخی از فقها با مطرح كردن راه كارهايی چون جداسازی ربا از وجه التزام، تبيين ضرر وارد بر قرض دهنده، روايت «لي الواجد بالدين يحل عرضه و عقوبته»، قاعده…

جایگاه خسارت تأخیر تأدیه در اسناد تجاری

سعید محسنی

چکیده: پیش‌بینی خسارت تأخیر تأدیه در تعهدات نقدی، با دو مصلحت به ظاهر معارض مواجه است؛ از سویی شبهه‌ی ربوی بودن خسارت دیرکرد، فقهای شورای نگهبان را به واکنش جدی و مکرر واداشته و از سوی دیگر عدم پذیرش آن موجب زیان ناروا به متعهدله و احتمالاً سوءاستفاده‌ی مدیون خواهد شد. قانون‌گذار با وضع ماده‌ی 522 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی در سال 1379، تلاش نمود تا با رعایت دو مصلحت پیش گفته، تکلیف خسارت تأخیر تأدیه در تعهدات نقدی…

تعدیل قضایی قرارداد در اثر کاهش ارزش پول

غفور خوئینی؛ عطیه شمس اللهی؛ سهیل ذوالفقاری

چکیده: تعدیل قضایی قرارداد در اثر کاهش ارزش پول، از مفاهیم حقوقی- اقتصادی است که در نتیجه نوسانات اقتصادی قرن اخیر حادث شده است. با توجه به مبانی حقوقی، فلسفی واقتصادی ارائه شده برای تعدیل قرارداد و کاهش ارزش پـول، به نظر می‌رسد دارا شدن ناعادلانه، مبنای مناسبی است؛ اما وضعیت فعلی نظام حقوقی، کمتر پذیرای آن است. به نظرمی‌رسد مقنن با پذیرش اثر تعدیل‌کننده عسر و حرج، این نهاد را به عنوان مبنا پذیرفته است. کاهش ارزش پول نیز با توجه به ماهیت آن…

تأثیر نوسانات ارزش پول بر جبران خسارت نقدی در دعوای مسئولیت مدنی

محمدمهدی الشریف؛ سمیه سعیدی

چکیده: در مرحله سوم از مراحل جبران خسارت، تعیین قیمت مال تلف شده با دو مشکل روبه رو است: از یکسو قیمت مال از زمان تحقق سبب ضمان تا زمان ادا نوسان دارد و باید مشخص کرد که قیمت مال در کدام زمان ملاک محاسبه قیمت است. از سوی دیگر پس از انتخاب یکی از این زمان ها، مسئله کاهش ارزش پول در طول زمان مطرح می شود. آیا عامل زیان نسبت به کاهش ارزش پول در طول زمان نیز مسئولیت دارد یا صرفاً ضامن قیمت کالا در روز غصب یا تلف یا اتلاف است؟ این موضوع با توجه به کاهش…

ارز مجازی: قانونگذاری در کشورهای مختلف و پیشنهادها برای ایران

معاونت پژوهشهای زیربنایی و امور تولیدی؛دفتر مطالعات ارتباطات و فناوریهای نوین

چکیده: ارز مجازی، ارز دیجيتالی و رمزارز سه مفهوم مجزا با کاربردهای متفاوت هستند. در ترمينولوژی حقوقی کلمه رایج برای مقررات گذاری پدیدههای نوظهور مانند بيتكوین، ارزهای مجازی است. ارزهای مجازی نوع رمزارز با اختراع بيتكوین وارد بازارهای مالی جهانی شدند و بيتكوین در سال 2016 حدود ۹0 درصد ارزش بازار ارزهای مجازی رمزی را تشكيل می داد و ارزش کل ارزهای مجازی رمزی در آن سال حدود 5 / 5 ميليارد یورو بود.اما با جدی شدن رقابت ازسوی ارزهای مجازی جدید سهم…

مقدمه ای بر تنظیم گری رمزینه ارزها در اقتصاد ایران

معاونت پژوهشهای اقتصادی

چکیده: سرعت پيشرفت فناوری به ویژه در حوزه فناوریهای مالی (فين تک) در دهه های اخير به تغيير شئون مختلف زندگی مردم و همچنين دولتها منجر شده و تحولات شگرفی در نظام پولی کشورها ایجاد کرده است. یكی از این فناوریهای نوین، ارزهای مبتنیبر فناوری زنجيره بلوکی (بلاکچين) است که تحت عنوان رمزینه ارزها شناخته میشوند. با توجه به ویژگیهای منحصربه فرد این نوع ارزها همانندغيرمتمرکز بودن و عدم نياز به نهاد مرکزی و ناظر برای انتقال پول (انتقال نظير به نظير) و مشخص…