موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی
مرور رده

مطالب و مقالات فقه پول و بانک

آشنایی با فناوری راهبردی زنجیره بلوکی و کاربردهای آن

معاونت پژوهشهای زيربنايی و امور توليدی

چکیده: زنجیره بلوکی یک فناوری جدید در زمینه رایانش امن است. این فناوری می تواند دنیای دیجیتال را متحول کند و با استفاده از خصوصیت تفاهم توزیع یافته، برای هر تراکنش آنلاین قدیمی یا فعلی، تراکنشها را به نحوی اجرا نماید که دارایی های دیجیتالی در آینده نیز قابل شناسایی و اعتماد باشند. این امر بدون در خطر افتادن حریم خصوصی و امنیت دارایی های دیجیتال و طرف های درگیر انجام می گیرد. به بیان ساده، منطق فناوری زنجیره بلوکی این است که همانطور که سرقت…

بررسی فقهی و کاربردی عقد تورق در بانکداری بدون ربا

محمد نقی نظرپور؛ محمد رضا یوسفی؛ سید محسن سجادی

چکیده: امروزه یکی از نیازهای جدی فعالان اقتصادی تامین نقدینگی است که در قانون عملیات بانکی بدون ربا این نیاز به وسیله عقدهای قر ض الحسنه، خرید دین و سلف برآورده می شو د. هرکدام از این عقدها با با ویژگیهایی ؛ مانند: تا مین منابع « تورق » محدودی تهایی روبه رو است که به آن پرداخته می شود. عقد آزاد برای مشتریان می تواند مورد توجه بان که ا و بنگاهها ی اقتصادی قرار گیرد. تور ق، عقدی است مرکب از دو بیع نسیه و نقد که هدف از آن دستیابی به نق دینگی است. عق…

ماهیت حقوقی سپرده گذاری نزد بانک ها

مصطفی کربلایی آقازاده؛ رضا دریایی

چکیده: اشخاص مبادرت به انعقاد قراردادهایی با بانک ها و مؤسسات مالی تحت عنوان «سپرده گذاری» می نمایند. علی رغم رواج این گونه قراردادها ماهیت آن در نظام حقوقی ما روشن نیست و حتی قانون عملیات بانکی بدون ربا نیز به نظر می رسد کمکی در این خصوصننموده است. مقاله حاضر سعی دارد به تبیین ماهیت حقوقی سپرده گذاری های بانکی بپردازد. از این رو نخست تلاش شده است اوصاف و ویژگی های اصلی این قراردادها شناسایی شود و سپس در مرحله بعد قراردادهای سپرده گذاری بانکی با…

بررسی عوامل موثر بر حجم سپرده های بانکی(با تاکید برنرخ سود اوراق مشارکت:۱۳۶۷-۱۳۸۷)

عبدالعلی منصف؛ نسرین منصوری

چکیده: در ادبیات اقتصادی یکی از نقش های مهم سپرده ها این است که زمینه ای مناسب برای سرمایه گذاری فراهم می کند. هدف اصلی این تحقیق این است که ساز و کار متغیرهایی همچون نرخ تورم، تولید ناخالص داخلی، شاخص قیمت سهام، شاخص قیمت مسکن و نرخ سود اوراق مشارکت و اثر آنها بر حجم سپرده های بانکی در نظام کنونی بانکداری مورد بررسی قرار دهید. با این توضیح مقاله حاضر بدنبال پاسخ به سوالات زیر است: اولاً چه ارتباطی بین نرخ سود اوراق مشارکت و حجم سپرده های بانکی و…

امکان سنجی کاربرد مرابحه در بانکداری بدون ربا

سيدعباس موسويان

چکیده: مطابق ماده 98 قانون برنامه پنجم توسعه، قرارداد مرابحه به بخش شيوه هاي تخصيص منابع در قانون عمليات بانکي بدون ربا اضافه شد. پيرو آن هيات دولت آيين نامه قرارداد مرابحه را تصويب و به نظام بانکي ابلاغ نمود. با ابلاغ آيين نامه، بانک مرکزي با تهيه و ابلاغ دستورالعمل اجرايي عقد مرابحه، دستورالعمل صدور کارت اعتباري بر اساس عقد مرابحه و دستورالعمل صدور کارت اعتباري ميزان بر اساس عقد مرابحه، ابزارهاي جديدي را براي بانکداري بدون ربا پيشنهاد کرد. به…

بررسی ایجاب و قبول در معاملات الکترونیک

مریم آقایی بجستانی؛ محمد روحانی مقدم

چکیده: اگرچه استفاده از وسایل الکترونیکی در تجارت، پدیده نوینی نیست و استفاده از تلفن، دورنگار و نمابر سال هاست که در عرصه معاملات وارد شده اما اصطلاح تجارت الکترونیک از زمانی معمول شده است که سامانه های رایانه ای به پیشرفت قابل ملاحظه ای دست یافته اند. امروزه معاملات الکترونیکی در سراسر دنیا از ارزش و اعتبار خاصی برخوردار است زیرا علاوه براین که روش های سنتی تجارت را متحول ساخته، سرعت و صرفه جویی را به بهترین نحو برای بشر به ارمغان آورده است.…

اصول حقوقی تجارت الکترونیک با تأکید بر قانون تجارت الکترونیک ایران

سید مسعود نوری

چکیده: مانند هر رابطه‌ی حقوقی که میان اشخاص برقرار می‌گردد، اصول و ضوابطی بر تجارت الکترونیک حاکم است. مفهوم و قلمرو برخی از این اصول، با قواعد عمومی قراردادها مشترک است؛ مثلا مشروط‌علیه در هر قرارداد باید به سود مشروط‌له به شرط عمل کند. پاره‌ای از قواعد با توجه به خصوصیات و ماهیت تجارت الکترونیک وضع شده و از ویژگی‌های آن به شمار می‌رود؛ مانند اصل لزوم امکان شناسایی پیام‌های ارائه شده در شبکه، اصل اعتبار امضای الکترونیکی، قاعده‌ی اعتبار نظریه‌ی…

کارت های اعتباری در پرتو فقه و شریعت

سید عباس موسویان؛ محمد رواس قلعه جی

چکیده: با پیشرفت زمان جهت تسهیل امر مبادلات، شیوه‌ها و ابزارهای جدیدی ابداع می‌شود که برخی از آن‌ها با فقه اسلامی انطباق کامل ندارند. فقیهان و حقوقدانان مسلمان مسئوولیت دارند با شناخت آن‌ها موضع اسلام را تعیین، و مسلمانان را هدایت کنند. از جمله این ابزارها که گسترش سریعی در دنیا و کشورهای اسلامی دارد، کارت‌های اعتباری است. دارندة کارت می‌تواند در هر زمانی به پول نقد دست‌یافته یا بدون پرداخت پول از کالاها و خدمات مراکز تجاری و خدماتی استفاده کند.…

اوراق خرید دین ابزاری مؤثر در تأمین سرمایه در گردش شرکت‌ها

سعید احمدی؛ محمدمهدی دژدار

چکیده: امروزه لازمۀ تداوم فعالیت‌های اقتصادی،دسترسی به منابع مالی به‌هنگام و کافی جهت تأمین سرمایه در گردش بنگاه‌هایاقتصادی است و هرگونه تصمیمی در این بخش اثرات قابل توجهی بر بازدۀ عملیاتی واحد تجاری می‌گذارد و منجر به تغییر ارزش شرکت و نهایتاً ثروت سهامداران خواهد گردید. در شرایط کنونی، حجم بالای مطالبات معوق بانک‌ها و به تبع آن فقدان ظرفیت و توان کافی آنها در پاسخگویی به تقاضای روزافزون تسهیلات،رونددسترسی به منابع مالی را مشکل‌ترکرده است که این…

تامین مالی اسلامی بر اساس اعتبار در حساب جاری بر مبنای عقد وکالت

سید عباس موسویان؛ میثم فدایی واحد

چکیده: یکی از روش های تخصیص منابع در بانکداری متعارف، اعتبار در حساب جاری است. این نوع از خدمات در قالب تخصیص اعتبار به بنگاه ها برای استفاده در نیازهای کوتاه مدت، فوری و ضروری می باشد. این نوع از خدمات با توجه به ماهیت ربوی بودن آن ها، در چارچوب قانون عملیات بانکی بدون ربا در کشورمان قابل استفاده نیست. با توجه به مزایای بسیار زیاد این روش، در سال های اخیر پژوهشگران حوزه ی مالی اسلامی به دنبال راهکارهای جایگزین برای استفاده از این شیوه ی تخصیص…