موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی
مرور رده

پورتال فقه پول و بانک

جریمه تخلف از مفاد قرارداد

بانک تسهیلات «فروش اقساطی» را به مشتری پرداخت می‌کند و به او وکالت می‌دهد تا برای بانک کالایی را بخرد و از طرف بانک به خودش با قیمتی که اعلام می‌شود و با مدت زمان معلوم به خودش بفروشد. حال سؤال این است که الف: اگر مشتری به این وکالت عمل نکرد (یا کلاً آن را مصرف نکرد و یا در امور دیگری مانند پرداخت دیون مصرف نمود) با توجه به این که بانک با تلقی این که مشتری به وکالت عمل کرده و خرید و فروش نسیه صورت گرفته، اقساط سود و اصل تسهیلات را ماهانه از او…

خرید و فروش چک

بنده پژوهشی در موضوع بیع دین دارم و طبق مطالعاتی که در کتب فقهی داشته‌ام مشهور فقها با قطع نظر از تفصیلاتی که هست آن را جایز دانسته‌اند. اما در معاملات معاصر با توجه به این که امروزه یکی از معاملات مرسوم خرید و فروش چک است که بر اساس بیع دین شما آن را در صورتی که چک واقعی باشد صحیح می‌دانید و نیز روشن است که چک خود ارزش مالی ندارد بلکه سندی است که حاکی از بدهی است و از طرفی این چک‌ها حاکی از دیون پولی است (اکثر مواقع بدهی بدهکار پول است) و شما در…

مصرف تسهیلات در موضوع دیگر

یکی از مواردی که متاسفانه توسط مشتریان بانک‌ها صورت می‌گیرد، مشکل عدم بکارگیری تسهیلات دریافتی در موضوع درخواستی قرارداد است. این مساله موجب بروز مشکلاتی در استفاده مشتری از اصل تسهیلات دریافتی و نیز در سودهای دریافتی توسط بانک می‌شود. در این زمینه استفتائاتی از مراجع شده است که در ادامه می‌آوریم. شما با انتخاب نام هر کدام از مراجع عظام تقليد مي‌توانيد فتاواي ايشان را ملاحظه نماييد. فتواي حضرت امام خامنه‌اي(مد ظله العالي) سؤال1: اگر انسان…

سود تسهیلات بانکی

یکی از سؤالاتی که معمولاً در بین مردم مطرح می‌شود این است که، سودهایی که بانک‌ها در مقابل ارائه تسهیلات دریافت می‌کنند چه حکمی دارد؟ آیا ربا است؟ در ادامه براساس استفتائات مراجع به آن پاسخ می‌دهیم. شما با انتخاب نام هر کدام از مراجع عظام تقليد مي‌توانيد فتاواي ايشان را ملاحظه نماييد. فتواي حضرت امام خامنه‌اي(مد ظله العالي) سؤال1: آیا بهره‏اى كه بانك‌هاى جمهورى اسلامی ‌از مردم برای وام‌های خرید مسكن، دامدارى، كشاورزى و غیره، مطالبه…

اجاره زمین بایر

... شما با انتخاب نام هر کدام از مراجع عظام تقليد مي‌توانيد فتاواي ايشان را ملاحظه نماييد. فتواي حضرت امام خامنه‌اي(مد ظله العالي) سؤال: آیا می‌توان زمینی را که مستأجر هیچ استفاده‌ای از آن نمی‌برد، اجاره داد. مثلاً من زمینی را که بایر است و فعلاً هیچ استفاده‌ای از آن نمی‌توان برد را به کسی اجاره بدهم آیا این اجاره صحیح است؟ جواب: موارد مختلف است. . استفتاء اینترنتی از دفتر معظم له (استفتاء شماره: ۴۲۳۵۴۰).فتواي آيت الله موسوي…

وجه التزام تأخیر در پرداخت دیون

از موارد چالشی در مباحث بانکی بحث اخذ جرایم برای تأخیر در پرداخت دیون توسط مشتریان می‌باشد. نظر شورای محترم نگهبان و برخی از مراجع عظام تقلید در مورد جریمه تأخیر، این است که به دو شرط بانک‌ها می‌توانند جریمه تأخیر دریافت نمایند: شرط اول: اخذ جریمه به‌عنوان وجه‌التزام باشد نه به ‌این عنوان که بدهکار با پرداخت جریمه، حق داشته باشد که تأخیر نماید. توضیح این‌که یکی از مصادیق ربا، تمدید مدت پرداخت در مقابل افزایش میزان بدهی می‌باشد که به ‌آن…

شرط زیاده در قرض به نفع شخص ثالث

در برخی بانک‌ها مرسوم شده که ارگان‌های دولتی و غیر آن یک حساب قرض‌الحسنه بازکرده و سرمایه‌ای در آن واریز می‌کنند و طبق توافق بانک با ارگان یا سازمان، صاحب حساب برای مدتی حق برداشت از آن حساب را ندارد و در مقابل نیز بانک، ضمن افزایش اعتبار به میزان سرمایه مشتری، به افرادی که سازمان معرفی می‌نماید در قالب‌ عقود اعم از قرض و یا قراردادهای دیگر، تسهیلات پرداخت می‌کند. اگرچه این قرارداد قرض است و در ضمن آن شرط زیاده می‌شود، ولی چون زیاده به نفع قرض…

صحت معاملات بانکی در جمهوری اسلامی

با توجه به‌ این‌که وجود بانک در هر نظام اقتصادی جزء ضروریات است، در نظام اسلامی‌ نیز نمی‌توان بانک را به‌صرف این‌که با شبهه شرعی مواجه هستند حذف نمود و از هیچ‌کدام از مراجع بزرگوار تقلید نیز چنین چیزی نقل نشده است؛ بلکه باید از ظرفیت عظیم فقه پویای اسلام بهره جست و با تحقیق و پژوهش‌های کاربردی، مدل شرعی و عملیاتی بانکداری اسلامی طراحی نمود. بر این اساس قانون بانکداری بدون ریای ایران، در سال 1362 و با استفاده‌ از تحقیقات ارزشمند مرحوم شهید…

افتتاح حساب قرض‌الحسنه‌ (پس‌انداز و جاری)

فتواي حضرت امام خميني(رضوان الله تعالي عليه) سؤال: با توجه به اینکه شنیده‌ایم برخی از معاملاتی که در بانک‌ها انجام می‌گیرد صوری بوده و اشکال شرعی دارد، قرض دادن به بانک (افتتاح حساب قرض‌الحسنه) چه حکمی دارد؟ و اساساً ثوابی که در روایات برای قرض دادن آمده شامل کسی که در بانک حساب قرض‌الحسنه باز می‌کند نیز می‌شود؟ جواب: امانات و ودیعه‌هایی كه اشخاص به بانك‌ها مى‌دهند (و آن را سپرده بانكى مى‌گویند) اگر عنوان قرض و تملیك با ضمانت را داشته باشد…

پرداخت تسهیلات به‌شرط سپرده‌گذاری در حساب جاری

امروزه بین بانک‌ها به خاطر به دست آوردن منابع بیشتر و مصرف بهینه آن‌ها و در نتیجه کسب سود بیشتر، رقابت سختی بین آن‌ها وجود دارد که گاهی این رقابت‌ها ناسالم شده و منجر به افتادن در دام گناه بزرگ ربا می‌شوند. یکی از منابع ارزان قیمتی که در اختیار بانک‌ها است، حساب‌های جاری است. بانک‌ها به این حساب‌ها به خاطرماهیت قرض‌الحسنه‌ای که دارند، هیچ سودی پرداخت نمی‌کنند و از طرفی به خاطر تملیکی بودن عقد قرض، این وجوه به ملکیت بانک درآمده و بانک‌ها…