موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی
مرور رده

پورتال فقه پول و بانک

دریافت وام یا تسهیلات به شرط سپرده‌گذاری امتیازی

مقدمه سپرده‌گذاری برای اخذ تسهیلات، در صورتی حرام و ربوی می‌شود که فرد وجوه خود را به بانک «قرض» داده باشد؛ اما در صورتی که وجوه را تحت عنوان سرمایه‌گذاری به شرط اخذ تسهیلات به بانک بسپارد ایرادی نخواهد داشت؛ زیرا قرضی در کار نیست که ربا پدید آید. این نوع سرمایه‌گذاری برای اخذ تسهیلات را اصطلاحاً «سپرده سرمایه‌گذار‌ی امتیازی» می‌نامند. در این نوع سرمایه‌گذاری، سپرده‌گذار وجوه خود را نزد بانک سرمایه‌گذاری می‌کند(نه قرض) تا بانک با وجوه وی همانند…

جوایز بانکی

بانک‌ها برای حساب‌های قرض‌الحسنۀ پس‌انداز و جاری هیچ سودی پرداخت نمی‌کنند ولی طبق قانون، بانک‌ها در برخی فصول سال جوایزی را پرداخت می‌کنند که در این بخش حکم جوایز بانکی را از منظر مراجع بررسی می‌نماییم. ماده 6 قانون در مورد جوایز بانکی می‌گوید: بانک‌ها می‌توانند به منظور جذب و تجهیز سپرده‌ها، با اتخاذ روش‌های تشویقی، از امتیازات ذیل به سپرده‌گذاران اعطا نمایند؛ الف: اعطای جوائز غیر ثابت نقدی یا جنسی برای سپرده‌های قرض‌الحسنه. ب: تخفیف و یا…

پرداخت وام یا تسهیلات به‌شرط سپرده‌گذاری

یکی از شیوه‌هایی که در صندوق‌های قرض‌الحسنه و نیز در برخی از بانک‌ها مرسوم شده، این است که وقتی مشتری درخواست وام قرض‌الحسنه دارد، متصدی شعبه بانک اعلام می‌کند که شما باید مبلغی را تحت قالب قرض در این بانک پس‌انداز کنید تا بعد از مدت مشخص، به شما قرض پرداخت نماید. سؤالی که پیش می‌آید این است که آیا شرط سپرده‌گذاری از سوی بانک‌ها برای پرداخت وام قرض‌الحسنه از نظر شرعی جایز است یا نه؟ اگر جایز نیست، آیا راه حل دیگری برای این مشکل وجود دارد؟ در این…

ابعاد شناخت ربای جاهلی

نویسندگان: غلام رضا مصباحی مقدم؛ خلیل اله احمدوند

چکیده: با ورود نظام سرمایه داری و صنعت بانکداری مبتنی بر بهره، به حوزه اقتصادی کشورهای اسلامی،‌دانشمندان مسلمان برای ایجاد سازگاری بین این نظام و حکم حرمت ربا، نظریه­های مختلفی برای محدودکردن قلمرو حرمت ربا ارائه داده اند، و برای اثبات نظریه خود ادله‌ای آورده‌اند، یکی از مهمترین استدلال‌هایی که طراحان این نظریه‌ها به آن تمسّک کرده‌اند ادعای اختصاص حرمت ربا، به ربای رائج در عصر جاهلی و زمان نزول وحی است و هر کدام تصویر خاصی ازربای متداول در آن…

نقد و بررسی ابزارهای مالی کاربردپذیر (صکوک) در بانکداری و مالیه اسلامی

نویسندگان: علی سلمانپور زنوز؛ فرزاد رحیم‌زاده؛ سیامک شکوهی‌فرد؛ حمید دگرماندرق

چکیده: این تحقیق به تعریف، بررسی بانکداری اسلامی و ابزار مالی صکوک در بازارهای مالی اسلامی می­پردازد. اکنون که بیش از 30 سال از اجرای قانون می‌گذرد، مناسب است با استفاده از تجربه‌های نظام بانکی ایران و دیگر بانک‌های بدون ربا، قانون عملیات بانکی بدون ربا را بررسی و درباره اصلاح و تکمیل آن اقدام کنیم. در بخش اصلی مقاله اوراق بهادار اسلامی یا همان صکوک تعریف و از جنبه­های مختلف تطابق با قانون و شرع، مزایا و معایب، شباهت و تفاوت با اوراق قرضه متعارف…

واکاوی رو شهای تجهیز و تخصیص منابع در نظام بانکداری اسلامی کشورهای مختلف

نویسنده: لیلا محرابی

چکیده: بانکداری اسلامی یا بدون ربا طی 30 سال اخیر توسعه چشمگیری داشته است. در دهه 70 میلادی (دهه 50 شمسی) تا زمان پیروزی انقلاب اسلامی، تعداد انگشت‌شماری مؤسسات مالی در قالب صندوق‌های قرض‌‌الحسنه یا مؤسسات سرمایه‌گذاری در ایران، مصر و کشور‌های حوزه خلیج‌فارس اقدام به فعالیت می‌نمودند. با پیروزی انقلاب اسلامی و تصویب قانون بانکداری بدون ربا در سال 1362 و اجرای آن در سال 1363 تحول عمده‌ای در زمینه فعالیت بانک‌های اسلامی در جهان آغاز شد. پاکستان از…

نقد و بررسی قانون عملیات بانکی بدون ربا و پیشنهاد قانون جایگزین

نویسنده: سید عباس موسویان

چکیده: بي ترديد تصويب و اجراي قانون عمليات بانكي بدون ربا با فاصله اندكي از پيروزي انقلاب اسلامي و حذف ربا از نظام بانكي، كاميابي بزرگي براي طراحان قانون و مسوولان بانكي وقت شمرده مي شود، اما اين به معناي پايان كار و رسيدن به قانون كامل و بي نقص نيست، بلكه اين قانون نيز مانند همه قوانين بشري نيازمند مطالعه، اصلاح و تكميل پياپي است. حال كه بيش از بيست و سه سال از اجراي قانون مي گذرد، مناسب است با استفاده از تجربه هاي نظام بانكي ايران و ديگر بانك…

قاعده سیاست پولی مطلوب در محیط بانکداری بدون ربا

نویسندگان: اکبر کمیجانی؛ سید ضیاءالدین کیاءالحسینی؛ اسدالله فرزینوش

چکیده: انتخاب سیاست‌های پولی نامناسب در دهه‌های گذشته و بروز مشکل‌های جدید اقتصادی باعث شد تا مسأله بهینه‌یابی در انتخاب سیاست پولی مطلوب و مفهوم‌هایی مانند هزینه کاهش تورم، ناسازگاری زمانی، تعادل نش و اعتبار و شهرت بانک مرکزی مورد توجه قرار گیرد. فرآیند بهینه‌یابی به قواعد سیاست پولی و توابع عکس‌العملی که بانک‌های مرکزی برای دست‌یابی به تابع هدف، ملزم به اعلان رسمی و رعایت آن هست، می‌انجامد. این تحقیق به دنبال پاسخ به این پرسش است که با توجه به…

شناسایی و اندازه‌گیری شاخص عدالت و کارایی در نظام بانکی؛ موردمطالعه: بانک توسعه صادرات ایران، استان…

نویسندگان: حسین عیوضلو؛ مجیدکریمی ریزی

چکیده: بانکداری بدون ربا گام نخست از بانکداری اسلامی است و نیاز است تا برای تحقق کامل نظام بانکی اسلامی به مؤلفه‌هایی همچون عدالت نیز توجه گردد. بانک توسعه صادرات نهادی است که هدف کلان آن، توسعه صادرات غیرنفتی است؛ با توجه به اهمیتی که این بانک در کل اقتصاد دارد بر آن شدیم تا ارزیابی خود از شاخص‌های عدالت اقتصادی این نهاد را داشته باشیم و یکی از شاخص‌ها را تبیین و معرفی نماییم. در بررسی عدالت اقتصادی توجه به حق مال و حق بایسته آن ضروری است، بر…