موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی

اضطرار، اجبار و اکراه؛ از ترادف تا تفاوت

علی غلامی

چکیده: اضطرار، اجبار واکراه به عنوان سه عامل مخل قصد از ارکان اهلیت جزایی مطرح هستند که در بیان غالب حقوق دانان ذیل دو عنوان مورد بحث قرار می گیرد و اجبار و اکراه به عنوان یک عامل در کنار اضطرار مطرح می گردند. این نوع تفکیک مورد قبول مقننین پیش و پس از انقلاب اسلامی نیز قرار گرفته و در مواد قانونی مربوط، اجبار و اکراه مترادف فرض شده و دارای حکم و شرایط واحددانسته شده است. به نظر می رسد این سه عامل، هر یک دارای تعریف و شرایط متفاوت بوده و اجبار و…

اضطرار (ضرورت)

دکتر محمد جعفر حبیب زاده

شما می‌توانید فایل PDF مقاله را از طریق لینک زیر دانلود نمایید.

اصالت عدم لزوم مقارنت رضایت با تجارت با تأکید بر دیدگاه امام خمینی(س)

محمدتقی فخلعی ؛ مریم صباغی ندوشن

چکیده: یکی از شرایط متعاقدین در باب معاملات، اختیار است، اختیار مطرح در این باب معنایی در مقابل جبر نیست، بلکه در مقابل کراهت و به معنای رضایت است که مشهور فقیهان آن را به معنای طیب نفس قلمداد کرده اند. و از اینکه فقیهان شرط اختیار را در کنار قصد یک شرط مستقلی قرار داده اند. معلوم می شود که هر یک غیر از دیگری بوده و در نتیجه انگاره وحدت بین آن دو منتفی می شود؛ چرا که یکی عامل اصلی انعقاد عقد بوده و در تحقق و تکوین اصل ماهیت عقد مؤثر است و دیگری،…

احکام اضطراری در فقه

بهنام قنبرپور

چکیده: خداوند منان برای تامین مصالح مسلمین و دفع مفسده از ایشان و برای نیل به سعادت دنیوی و اخروی شریعتی آسان مقرر نموده است. احکام الهی که احیاءکننده و موجب تعالی روح انسان است گاهی در موقعیت های خاص برای راحتی مکلفین از اصل خود عدول کرده و شرایط جدیدی به خود می گیرد. یعنی آن جایی که ضرری وجود مسلمان و جامعه او را تهدید کند، احکام اولی و واقعی که ابتدائا ثابت به نظر می رسد با رعایت شرایطی خاص تغییر کرده و پس از آن «احکام اضطراری یا ثانوی» خوانده…

عقد استصناع و بررسی ماهیت آن

فاطمه اعتمادیان

چکیده: استصناع به معنای طلب ساخت یا تولید می باشد و در این قرارداد، صنعت گر متعهد به تهیه مواد اولیه و ساخت مصنوع مطابق اوصاف و ویژگی های مورد نظر سفارش دهنده می گردد. آنچه به فقه امامیه منتسب می گردد عدم صحت چنین قراردادی است. در مقابل عده ای قائل به صحت این قرارداد بوده و آن را به عقودی نظیر بیع سلف، جعاله یا اجاره ملحق نموده اند. اما به نظر می رسد که استنصناع، عقدی صحیح و مستقل بوده و در زمره هیچ یک از عقود معین به شمار نمی آید. این مقاله،…

چگونگی کاربرد عقد استصناع در قانون عملیات بانکی بدون ربا

اکبر کمیجانی؛ محمدتقی نظرپور

چکیده: عقد استصناع از جمله قراردادهایی است که امروزه کاربرد بسیار گسترده دارد. این عقد به ویژه پس از اعلام مجمع فقهی سازمان کنفرانس اسلامی مبنی بر لازم الطرفین بودن آن، به علت ماهیت و ویژگی های خاص، در کشورهای اسلامی گسترش ویژه ای یافت. زیرا از یک سو، خرید و فروش کالاهای آماده، پاسخگوی نیازهای گوناگون و متنوع افراد، بنگاه ها و دولت نبوده و از سوی دیگر، عقدهای دیگر مانند: سلف، اجاره و جعاله نیز به علت محدودیت های خاص نمی توانست به سهولت نیازهای رو…

جایگاه بیع استصناع – قرارداد سفارش ساخت – در فقه شیعه و سنی

مریم نقدی دورباطی ؛ محمدرضا حیدریان

چکیده: در میان جوامع انسانی،انواع معاملات وجود دارد و انسان‌ها با توجه به وضع اقتصادی‌ و مالی خویش از هریک از آن اقسام بهره می‌جویند.از جمله؛معامله‌ی استصناع است‌ که در آن،شخص نزد صنعتگر می‌رود و از او می‌خواهد کالایی را برای او بسازد و میان‌ آن دو قراردادی منعقد می‌شود. آنچه که گاه به آن اشاره می‌شود آن است که از دیدگاه فقه شیعه این‌گونه معامله‌ صحیح نیست و منسوب به عدم صحت است،هدف نوشتار حاضر،بررسی مبانی فقهی‌ این‌گونه از بیع در میان شیعه و اهل…