موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی
مرور رده

مطالب و مقالات فقه پول و بانک

بررسی وقف پول با رویکردی بر آرای امام خمینی

حسین نمازی‌فر؛ حکیمه السادات هندی‌زاده / پژوهشنامه متین، شماره 61، زمستان 1392

چکیده: وقف، سنّت حسنه‌ای است که نه تنها در اسلام، بلکه در سایر ادیان و مذاهب و حتی در میان اقوام و ملل دیگر مورد توجه و تأیید قرار گرفته است. ترویج نهاد وقف در جامعه تأثیر بسزایی در توسعة اقتصاد کشور دارد و با پر کردن خلأها و رفع نیازهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مردم کمک شایانی برای دولت به شمار می‌آید. آنچه در گذشته مورد وقف قرار می‌گرفت زمین، خانه، باغ و بعضاً اموالِ منقولِ دارای ارزش ذاتی بود، اما امروزه با پیشرفت‌های اقتصادی، نیازهای جدیدی…

سیطره بانک‌ها بر فعالیت‌های سودده

تعداد شرکت‌های زیرمجموعه بانک‌ها + جدول

بنگاه‌داری بانک‌ها در سال‌های اخیر باعث شده است سهم بخش‌های اقتصادی از تسهیلات بانکی روزبه روز کمتر شود.

سوئیفت چیست؟ و درباره آن چه چیزهایی را باید یاد بگیرید؟

نیلوفر شهدوست

اگر از شما بپرسند که سوئیفت چیست؟ حتما می‌گویید، سیستمی برای تراکنش بین‌المللی است اما احتمالا دقیق با چند و چون آن آشنا نبوده‌اید. سوئیفت که اختصارا این عبارت است: جامعه جهانی مالی ارتباطات بین بانکی از راه دور، در واقع سازمانی است که در سال ۱۹۷۳ در بروکسل احداث شد تا برای تراکنش‌های مالی بین‌المللی، برنامه‌های بهتری را تدارک ببیند. سیستم سوئیفت در سهولت تعاملات بین بانکی بین‌المللی نقش بسیار مهمی ایفا کرده است. در ادامه به شرح بیشتر آن خواهیم…

قانون عملیات بانکداری بدون ربا و چالش مفاهیم

صادق بختیاری / اندیشه حوزه 1384، شماره: 53

چکیده: نظر به حرمت قطعی و مسلم ربا در فقه اسلامی، مسأله‏‌ی ایجاد سیستم بانکداری بدون ربا از آرزوهای همه‏‌ی مسلمانان بوده است. در راستای همین هدف، پس از پیروزی انقلاب اسلامی، قانون عملیات بانکی بدون ربا تدوین و تصویب گردید. آنچه در این مقاله مورد بحث قرار گرفته، مشتمل بر دو بخش است. بخش اول یک معرفی اجمالی است از قانون فوق با ذکر اهداف، وظایف، شیوه‌‏های تجهیز منابع و سیاست‏های پولی مذکور در قانون و در بخش دوم مفاهیم بانک، ربا، بهره و پول مورد…

مقاله/ ماهیت بانک و فرایند خلق پول بانکی؛ نقد دیدگاه‌های رایج و دلالت‌ها

نویسندگان: اکبر کمیجانی؛ حمید ابریشمی؛ سیدعلی روحانی

چکیده: رویداد بحران مالی سال ۲۰۰۸، توجه اقتصاددانان و بانک‌های مرکزی را به کاستی‌های دیدگاه‌های رایج درباره ماهیت بانک و نقش آن در اقتصاد جلب کرد. ازآنجاکه لازمه هرگونه مقررات‌گذاری احتیاطی برای بانک‌ها، مدل‌سازی اقتصاد کلان شامل بخش مالی، و سیاست‌گذاری پولی و مالی سازگار، تحلیل درست از ماهیت بانک و فرایند خلق پول بانکی است، این مقاله به روش تحلیلی−توصیفی رویکردهای سه‌گانه درباره آن را بررسی می‌کند؛ ازاین‌رو پس از ارائه تصویری از دیدگاه‌های رایج…

اقتصاد اسلامی و نیم‌نگاهی به بانکداری اسلامی در ایران

معبدعلي الجارحي/ ترجمه: واحد ترجمه نشريه معرفت

اشاره: دكتر معبدعلي الجارحي انديشمند مسلمان مصري و رئيس مركز تحقيقات توسعه اسلامي عربستان در جدّه است. وي فارغ‌التحصيل دكتري اقتصاد از آمريكا، داراي بيست و پنج سال فعاليت پژوهشي و آموزشي در زمينه بانكداري اسلامي و از كارشناسان و استادان به نام اين رشته محسوب مي‌شود. ايشان در تابستان 1383بنابر دعوت مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني؛ در اين مؤسسه به تدريس اقتصاد اسلامي در مقطع دكتري پرداختند. وي در يكي از نشست‌هاي خويش در تبيين اقتصاد اسلامي و…

خلق پول بانک‎ها کلاهبرداری و حرام است.

در پاسخ به استفتاء جمعی از اقتصاددانان حوزوی مطرح شد.

‌‌‌آیت‌الله مکارم شیرازی در پاسخ به استفتاء جمعی از اقتصاددانان حوزوی در خصوص خلق پول بانک‌‌‌ها، پاسخ داد: این کار مصداق اکل مال به باطل است زیرا سرمایه‌ای وجود ندارد که آنها به وسیله آن معامله می‌کنند و از سوی دیگر باعث تورم و ضرر و زیان جامعه است و در مجموع بی‌شباهت به یک نوع کلاهبرداری نمی‌باشد که آن هم حرام است.

رویکرد اعتباری به پول و نتایج فقهی و اقتصادی آن

محمداسماعیل توسّلی

علامه طباطبایى (ره) در بحث اعتباریات و علوم غیرحقیقیه، اعتبار را عبارت دانسته است از: «اعطاى حد چیزى به شى‏ء دیگرى که این حد را ندارد. از جمله اعتبارها یا به گفته جان سرل، حقایق نهادی که زندگی اقتصادی بشر را متحول ساخت، پول است».

ارزیابی توجیه‌پذیری خلق پول به وسیله سیستم بانکی در نظام بانکداری اسلامی

حسن سبحانی؛ حسین درودیان

چکیده: قابلیت خلق پول به وسیله بانک‌های تجاری، این سؤال را به‌ وجود می‌آورد که آیا این پدیده از دیدگاه ارزش‌ها و اهداف اقتصادی اسلام قابل دفاع و تأیید است؟ مخالفان خلق پول بانکی آن را ضد ثبات، نقض‌کننده اصول اخلاقی، ناعادلانه، ناقض قدرت دولت در اعمال حق حاکمیتی انتشار پول و محرک فعالیت‌های فاقد اولویت اجتماعی معرفی کرده و مدافعان بر مزایای آن به‌ویژه فراهم‌سازی اعتبار برای بسط تولید پافشاری می‌کنند. متفکران مسیحی بر این عقیده‌ هستند که خلق پول…