موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی
مرور رده

مطالب و مقالات فقه پول و بانک

خطر سودهای غیر متعارف بانکی (بازی پانزی)

هر روز تعداد زیادی از سپرده گذاران و شاکیانی که در موسسات مالی و اعتباری غیرمجاز سرمایه گذاری کرده و مالباختگان این سرمایه گذاری به حساب می آیند، از نهادهای نظارتی و حتی دولت می خواهند که برایشان کاری انجام دهد و پول از دست رفته شان را باز گرداند. اگرچه اکنون به زعم بسیاری از مقامات بانک مرکزی، توجه مردم به موسسات مالی و اعتباری غیرمجاز بسیار کمتر از قبل شده است. البته بسیاری از کارشناسان، یکی از مهم ترین این اقبال مردم به سمت موسسات مالی و…

گشایش اعتبار اسنادی (LC) چگونه است؟

اعتبار اسنادی یک وسیله پرداخت در مبادلات بین المللی و یکی از خدماتی است که به موجب آن (بانک گشایش کننده) بنا به درخواست مشتری (متقاضی اعتبار/خریدار) و یا از طرف خود موظف می شود به منظور خرید یا سفارش کالا یا خدمات در مقابل اسناد مقرر و مطابق با شرائط اعتبار، پرداختی را به شخص ثالث (ذینفع/فروشنده ) یا به حواله کرد او انجام دهد یا به بانک دیگراجازه پرداخت یا معامله دهد.

بانکداری بدون ربا از نگاه شهید صدر

نویسنده: سید عباس موسویان / مجله اقتصاد اسلامی بهار ۱۳۸۵

چکیده: انديشه اصلي شهيد صدر در الگوي بانکداري بدون ربا، واسطه گري مالي بانک ميان سپرده گذاران و سرمايه گذاران در قرارداد مضاربه است. در اين الگو، بانک وجوه مازاد سپرده گذاران را جذب کرده؛ سپس آن ها را براساس مضاربه در اختيار سرمايه گذاران مي گذارد. در اين الگوي افزون بر سپرده هاي سرمايه گذاري سپرده پس انداز و جاري نيز در نظر گرفته شده است که اولي همانند سپرده سرمايه گذاري، و دومي بر اساس قرارداد قرض بدون بهره است و بانک افزون بر حفظ و نگهداري آن…

شاخص‌های صوری شدن معاملات در عملکرد بانکداری بدون ربا در ایران

نویسندگان: محمدنقی نظرپور؛ محمدرضا یوسفی شیخ رباط؛ میمنت ابراهیمی

چکیده: با توجه به گذشت حدود سه دهه از اجرای قانون عملیات بانکداری بدون ربا در ایران و پدیدار شدن تحولات گسترده در نظام بانکی کشور، اکنون لازم است از دو جنبه انطباق عملکرد نظام بانکداری بدون ربا با مقررات بانکی و اصول و معیارهای شرعی (از جمله معیارهای ممنوعیت ربا، اکل مال بالباطل، ضرر و ضرار، غرر و صوری نشدن معاملات) بررسی­های علمی و تجربی صورت پذیرد. این مقاله به شناسایی و معرفی شاخص­های صوری شدن معاملات جهت ارزیابی عملکرد نظام بانکداری بدون ربا…

ابعاد شناخت ربای جاهلی

نویسندگان: غلام رضا مصباحی مقدم؛ خلیل اله احمدوند

چکیده: با ورود نظام سرمایه داری و صنعت بانکداری مبتنی بر بهره، به حوزه اقتصادی کشورهای اسلامی،‌دانشمندان مسلمان برای ایجاد سازگاری بین این نظام و حکم حرمت ربا، نظریه­های مختلفی برای محدودکردن قلمرو حرمت ربا ارائه داده اند، و برای اثبات نظریه خود ادله‌ای آورده‌اند، یکی از مهمترین استدلال‌هایی که طراحان این نظریه‌ها به آن تمسّک کرده‌اند ادعای اختصاص حرمت ربا، به ربای رائج در عصر جاهلی و زمان نزول وحی است و هر کدام تصویر خاصی ازربای متداول در آن…

نقد و بررسی ابزارهای مالی کاربردپذیر (صکوک) در بانکداری و مالیه اسلامی

نویسندگان: علی سلمانپور زنوز؛ فرزاد رحیم‌زاده؛ سیامک شکوهی‌فرد؛ حمید دگرماندرق

چکیده: این تحقیق به تعریف، بررسی بانکداری اسلامی و ابزار مالی صکوک در بازارهای مالی اسلامی می­پردازد. اکنون که بیش از 30 سال از اجرای قانون می‌گذرد، مناسب است با استفاده از تجربه‌های نظام بانکی ایران و دیگر بانک‌های بدون ربا، قانون عملیات بانکی بدون ربا را بررسی و درباره اصلاح و تکمیل آن اقدام کنیم. در بخش اصلی مقاله اوراق بهادار اسلامی یا همان صکوک تعریف و از جنبه­های مختلف تطابق با قانون و شرع، مزایا و معایب، شباهت و تفاوت با اوراق قرضه متعارف…

واکاوی رو شهای تجهیز و تخصیص منابع در نظام بانکداری اسلامی کشورهای مختلف

نویسنده: لیلا محرابی

چکیده: بانکداری اسلامی یا بدون ربا طی 30 سال اخیر توسعه چشمگیری داشته است. در دهه 70 میلادی (دهه 50 شمسی) تا زمان پیروزی انقلاب اسلامی، تعداد انگشت‌شماری مؤسسات مالی در قالب صندوق‌های قرض‌‌الحسنه یا مؤسسات سرمایه‌گذاری در ایران، مصر و کشور‌های حوزه خلیج‌فارس اقدام به فعالیت می‌نمودند. با پیروزی انقلاب اسلامی و تصویب قانون بانکداری بدون ربا در سال 1362 و اجرای آن در سال 1363 تحول عمده‌ای در زمینه فعالیت بانک‌های اسلامی در جهان آغاز شد. پاکستان از…

نقد و بررسی قانون عملیات بانکی بدون ربا و پیشنهاد قانون جایگزین

نویسنده: سید عباس موسویان

چکیده: بي ترديد تصويب و اجراي قانون عمليات بانكي بدون ربا با فاصله اندكي از پيروزي انقلاب اسلامي و حذف ربا از نظام بانكي، كاميابي بزرگي براي طراحان قانون و مسوولان بانكي وقت شمرده مي شود، اما اين به معناي پايان كار و رسيدن به قانون كامل و بي نقص نيست، بلكه اين قانون نيز مانند همه قوانين بشري نيازمند مطالعه، اصلاح و تكميل پياپي است. حال كه بيش از بيست و سه سال از اجراي قانون مي گذرد، مناسب است با استفاده از تجربه هاي نظام بانكي ايران و ديگر بانك…

قاعده سیاست پولی مطلوب در محیط بانکداری بدون ربا

نویسندگان: اکبر کمیجانی؛ سید ضیاءالدین کیاءالحسینی؛ اسدالله فرزینوش

چکیده: انتخاب سیاست‌های پولی نامناسب در دهه‌های گذشته و بروز مشکل‌های جدید اقتصادی باعث شد تا مسأله بهینه‌یابی در انتخاب سیاست پولی مطلوب و مفهوم‌هایی مانند هزینه کاهش تورم، ناسازگاری زمانی، تعادل نش و اعتبار و شهرت بانک مرکزی مورد توجه قرار گیرد. فرآیند بهینه‌یابی به قواعد سیاست پولی و توابع عکس‌العملی که بانک‌های مرکزی برای دست‌یابی به تابع هدف، ملزم به اعلان رسمی و رعایت آن هست، می‌انجامد. این تحقیق به دنبال پاسخ به این پرسش است که با توجه به…