قراردادهای مالی جدید در اسلام

منابع

۱. اردبیلی: زبده البیان، تحقیق بهبودی، بی تا.

۲. اصفهانی، محمدحسین: حاشیه المکاسب، تحقیق محمد آل سباع، اوّل، دار المصطفی، ۱۴۱۸ ق.

۳. انصاری، شیخ مرتضی: المکاسب، انتشار علامه، قم، ۱۳۲۵ ق.

۴. انصاری، شیخ مرتضی: فرائد الاصول، ۲ جلدی، مؤسّسه النشر الاسلامی، قم، ۱۴۰۷ ق.

۵. بجنوردی، سید حسن: القواد الفقهیه، ۷ جلدی، مکتبه بصیرتی، قم، بی تا.

۶. بحرانی، سید هاشم: تفسیر البرهان، ۴ جلدی، سوم، مؤسّسه الوفا، بیروت، ۱۴۰۳ ق.

۷. حر عاملی، شیخ محمد بن الحسن: وسائل الشیعه، دار احیاء التراث، بیروت ۱۳۹۱ ق.

۸. حسینی عاملی، سید محمد جواد: مفتاح الکرامه، تهران. افست. ۱۳۲۳ ق

۹. حسینی مراغی، میر عبدالفتاح: عناوین الفقهیه، ۲ جلدی، مؤسّسه النشر الاسلامی، قم، ۱۴۱۷ ق.

۱۰. خمینی، روح اللّه : کتاب البیع، ۶ جلدی، بی چا، مطبع مهر، قم، بی تا.

۱۱. خویی، ابوالقاسم: مصباح الفقاهه، تقریرات توحیدی، انتشارات حیدری، نجف، ۱۳۷۴ ق.

۱۲. طباطبایی، سید علی: ریاض المسائل، ۱۱ جلدی، مؤسّسه النشر الاسلامی، قم، ۱۴۰۷ ق.

۱۳. طباطبایی مجاهد، سید محمد، مناهل، چاپ سنگی، کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری، بی تا.

۱۴. طبرسی، شیخ ابی علی الفضل ابن الحسن: مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ۵ جلدی، بی چا، مکتبه العلمیه الاسلامیه، تهران، بی تا.

۱۵. طریحی، فخرالدین: مجمع البحرین، دوم، المکتبه المرتضویه، تهران، ۱۳۶۲ ش.

۱۶. عسکری، ابو هلال: الفروق فی اللغه، ترجمه علوی مقدم، آستان قدس، مشهد، ۱۳۶۳ ش.

۱۷. فیض کاشانی، محسن: تفسیر الصافی، ۵ جلدی، دار المرتضی، مشهد، بی تا.

۱۸. کاتوزیان، ناصر: قواعد عمومی قراردادها، بهنشر، تهران.

۱۹. گرجی، ابوالقاسم: مقالات حقوقی، ج اوّل، فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران، ۱۳۶۵ ش.

۲۰. مامقانی، محمدحسن: نهایه المقال، چاپ سنگی، کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری، بی تا.

۲۱. مکارم، ناصر: قواعد فقهیه، ج اوّل، مدرسه الامام امیرالمؤمنین علیه السلام ، قم، ۱۴۱۱ ق.

۲۲. میرزای قمی: جامع الشتات، چاپ سنگی، کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری، بی تا.

۲۳. نایینی، محمدحسین: اجواد التقریرات، تقریرات آیه اللّه خویی، مؤسّسه نشراسلامی، قم، ۱۴۱۲ ق.

۲۴. نایینی، محمدحسین: منیه الطالب، تقریرات خونساری، النشر الاسلامی، قم، ۱۴۱۸ ق.

۲۵. نجفی، محمدحسین: جواهر الکلام، ششم، دار الکتب الاسلامی. تهران، ۱۴۰۰ ق.

۲۶. نراقی، محمد بن احمد: مشارق الاحکام، اوّل، کنگره فاضلین نراقی، قم، ۱۳۸۰ ش.

۲۷. نراقی، ملا احمد: عوائد الایام، دوم، مکتبه بصیرتی، قم، ۱۴۰۸ ق.

۲۸. نراقی، ملا احمد: مستند الشیعه، ۲ جلدی، المکتبه المرتضوی، تهران، ۱۳۶۹ ق.

۲۹. یزدی طباطبایی، محمّدکاظم: عروه الوثقی، ۲ جلدی، المکتبه العلمیه الاسلامیه، بی تا.

(۱) عضو هیأت علمی دانشگاه شیراز.

(۲) میرفتاح در عناوین می گوید: «الظاهر ان کون البنا علی اصاله الفساد فی کل ما شک فی ورود دلیل علی حجیته، مجمع علیه فیما بینهم. (حسینی مراغی: ۱۷۰، بی تا)

… و هی فی الجمله من الاصول المجمع علیها فتوی و عملا بین المسلمین فلا عبره فی موردها باصاله المتفق علیها عند شک. (انصاری، ج ۲: ۷۱۷، ۱۴۰۷؛ مکارم، ج ۱: ۱۴۵، ۱۴۱۱؛ گرجی، ج ۱: ۳۵۷، ۱۳۶۵)

(۳) بیع به صورت استیجاب و ایجاب به این معنا است که مشتری از بایع فروش مبیع را می طلبد و بایع نیز می گوید: فروختم. در واقع، صیغه بر ایجاب مقدّم است.

(۴) مرحوم طبرسی در تفسیر مجمع البیان می فرماید: «العقود جمع عقد بمعنی العقود و هو اوکد العهود» (طبرسی، ج ۲: ۵، بی تا) و نیز محقّق اردبیلی در آیات الاحکام می فرماید: «العقد العهد المشدد بین اثنین فکل عقد عهد دون العکس العدم الزوم الشده و الاثنینه». (اردبیلی: ۶۴۲، بی تا)

(۵) ابن أبی عمیر عن أبی جعفر الثانی علیه السلام فی قوله تعالی: «یا أیها الذین آمنو أوفوا بالعقود» قال: ان رسول اللّه صلی الله علیه و آله عقد علیهم لعلی علیه السلام بالخلافه فی عشر مواطن ثم انزل اللّه یا ایها الذین آمنوا بالعقود عقدت علیکم لامیر المؤمنین». (بحرانی، ج ۱: ۴۳۱، ۱۴۰۳)

(۶) عن ابن سنان قال: سألت ابا عبداللّه علیه السلام عن قول اللّه عزوجل: «یا أیها الذین آمنوا أوفوا بالعقود» قال: العهود. (حرعاملی، ج ۱۶: ۲۰۶، ۱۳۹۱)

(۷) مرحوم نراقی در کتاب عوائد در معنای وفا در آیه، پنج احتمال را نقل می کند که چهار احتمال آن را از فاضل قمی در رساله الفرق بین الخلع و الطلاق (به نقل از مامقانی: ۸، بی تا) گرفته و احتمال پنجم را نیز خود بیان می کند (نراقی: ۸، ۱۴۰۸).